Czy gaz ziemny to LPG? Rozwiewamy mity o paliwach

Wielu kierowców zastanawia się, czy gaz ziemny i LPG to to samo paliwo, często myląc te dwa pojęcia. W tym artykule, jako Antoni Sadowski, postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości, przedstawiając kluczowe różnice między gazem ziemnym (w formie CNG/LNG) a LPG, szczególnie w kontekście ich zastosowania w motoryzacji.

Odpowiadając bezpośrednio na pytanie: nie, gaz ziemny i LPG to nie to samo. To dwa fundamentalnie różne paliwa gazowe, zarówno pod względem składu chemicznego, jak i pochodzenia. Chociaż oba są gazami i służą do napędzania pojazdów, ich właściwości, sposób przechowywania i infrastruktura tankowania znacząco się różnią, co ma kluczowe znaczenie dla kierowców.

Kluczowe różnice wynikają przede wszystkim z ich natury. LPG, czyli skroplony gaz naftowy, jest produktem ubocznym rafinacji ropy naftowej, będącym mieszaniną propanu i butanu. Z kolei gaz ziemny to paliwo wydobywane bezpośrednio ze złóż podziemnych, którego głównym składnikiem jest metan. W motoryzacji gaz ziemny występuje w dwóch formach: jako sprężony gaz ziemny (CNG Compressed Natural Gas) oraz jako skroplony gaz ziemny (LNG Liquefied Natural Gas). Te odmienności wpływają na wszystko od technologii instalacji po dostępność na stacjach paliw.

Skład i pochodzenie: Chemia paliw gazowych dla kierowców

Zacznijmy od LPG, które jest doskonale znane polskim kierowcom. LPG to skrót od Liquefied Petroleum Gas, czyli skroplonego gazu naftowego. Jest to mieszanina węglowodorów, głównie propanu (C3H8) i butanu (C4H10), w różnych proporcjach w zależności od pory roku (zimą więcej propanu dla lepszej parowalności). Jak już wspomniałem, LPG nie jest wydobywane bezpośrednio, lecz powstaje jako produkt uboczny w procesach rafinacji ropy naftowej oraz podczas wydobycia ropy i gazu ziemnego. To właśnie ta łatwość pozyskania i stosunkowo prosta technologia przechowywania sprawiły, że LPG stało się tak popularne.

Gaz ziemny, w przeciwieństwie do LPG, to paliwo kopalne wydobywane bezpośrednio ze złóż podziemnych. Jego głównym składnikiem jest metan (CH4), stanowiący zazwyczaj ponad 90% składu. W motoryzacji gaz ziemny występuje w dwóch formach. CNG (Compressed Natural Gas) to gaz ziemny sprężony pod wysokim ciśnieniem, natomiast LNG (Liquefied Natural Gas) to gaz ziemny skroplony w bardzo niskiej temperaturze (około -162°C). Obie formy mają na celu zmniejszenie objętości paliwa, aby można je było efektywnie przechowywać i transportować.

Różnice w składzie chemicznym propan i butan w LPG kontra metan w gazie ziemnym mają kluczowe znaczenie dla właściwości energetycznych obu paliw oraz procesu ich spalania w silniku. Metan, będący prostszym węglowodorem, spala się nieco inaczej niż propan-butan. Co ważne dla kierowców, oba te gazy charakteryzują się bardzo wysoką liczbą oktanową. Dla LPG jest to zazwyczaj około 100-110, a dla CNG nawet 120-130. To przekłada się na bardziej równomierne i efektywne spalanie w silniku, a także na mniejsze ryzyko spalania stukowego.

Przechowywanie gazu w aucie: Ciśnienie, technologia i bezpieczeństwo

Sposób przechowywania paliwa w samochodzie to jedna z najbardziej widocznych różnic między LPG a gazem ziemnym. LPG jest przechowywane w specjalnych zbiornikach w stanie ciekłym, pod stosunkowo niskim ciśnieniem, które zazwyczaj nie przekracza 10 barów. Zbiorniki te są stosunkowo lekkie i występują w różnych kształtach najpopularniejsze są toroidalne, montowane w miejscu koła zapasowego, lub cylindryczne w bagażniku. Ich konstrukcja jest dobrze znana i sprawdzona, co przyczyniło się do powszechnej akceptacji LPG w autach osobowych.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja z CNG. Gaz ziemny w tej formie jest przechowywany w stanie gazowym, ale pod ekstremalnie wysokim ciśnieniem od 200 do 250 barów. Wymaga to zastosowania specjalnych, znacznie cięższych i bardziej wytrzymałych butli wykonanych ze stali lub kompozytów. Te butle zajmują więcej miejsca i dodają znaczną masę do pojazdu, co jest jednym z głównych powodów, dla których CNG jest mniej popularne w samochodach osobowych, a częściej spotykane w autobusach miejskich czy pojazdach komunalnych, gdzie masa i przestrzeń nie są tak krytyczne.

W przypadku LNG, czyli skroplonego gazu ziemnego, technologia przechowywania jest jeszcze bardziej zaawansowana. LNG jest magazynowane w stanie ciekłym, ale w temperaturze kriogenicznej, czyli około -162°C. Wymaga to specjalnych, izolowanych termicznie zbiorników, które utrzymują tak niską temperaturę. Ze względu na złożoność i koszty tej technologii, LNG jest stosowane niemal wyłącznie w transporcie ciężkim, takim jak ciężarówki dalekobieżne czy statki, gdzie duża pojemność i zasięg są priorytetem.

Instalacje gazowe w pojazdach: Koszty, technologia i opłacalność

Koszty montażu instalacji to kolejny aspekt, który wyraźnie odróżnia LPG od CNG. Instalacje LPG w samochodach osobowych są generalnie znacznie tańsze. W zależności od generacji i typu silnika, koszt takiej instalacji waha się zazwyczaj od 2500 do 5000 zł. To stosunkowo niska bariera wejścia, a biorąc pod uwagę historycznie niższe ceny LPG w porównaniu do benzyny, inwestycja ta zwraca się zazwyczaj w ciągu roku lub dwóch intensywnej eksploatacji. To właśnie ta opłacalność, połączona z rozbudowaną siecią stacji, sprawiła, że LPG jest tak popularne w Polsce.

Dla instalacji CNG próg wejścia jest znacznie wyższy. Wynika to przede wszystkim z konieczności zastosowania droższych i bardziej wytrzymałych zbiorników ciśnieniowych, a także bardziej skomplikowanego systemu zasilania. Koszty instalacji CNG mogą wynosić od 8000 do nawet 20000 zł, w zależności od liczby i pojemności butli. Taka inwestycja jest opłacalna głównie dla podmiotów, które pokonują bardzo duże przebiegi i mają dostęp do własnej stacji tankowania lub korzystają z rozbudowanej infrastruktury, jak np. floty autobusów miejskich, pojazdy komunalne czy niektóre firmy transportowe.

Tankowanie w praktyce: Dostępność stacji i porównanie cen paliw

Dostępność stacji to czynnik, który w Polsce zdecydowanie przemawia na korzyść LPG. Sieć stacji LPG jest niezwykle rozbudowana i liczy sobie kilka tysięcy punktów w całym kraju. Niezależnie od tego, gdzie podróżuję, zawsze znajdę stację oferującą gaz. To sprawia, że tankowanie LPG jest tak samo wygodne i bezproblemowe jak tankowanie benzyny czy oleju napędowego, co jest kluczowe dla codziennego użytkowania samochodu osobowego. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja z tankowaniem CNG i LNG. Infrastruktura stacji CNG w Polsce jest niestety znacznie słabiej rozwinięta. Liczba publicznych stacji jest niewielka, co sprawia, że podróżowanie samochodem na CNG wymaga starannego planowania trasy i zlokalizowania dostępnych punktów tankowania. Podobnie jest z LNG, choć w tym przypadku obserwujemy pewien rozwój infrastruktury, głównie z myślą o transporcie ciężkim, który potrzebuje dużych ilości paliwa na długich trasach. Dla przeciętnego kierowcy samochodu osobowego, dostępność stacji CNG/LNG jest barierą nie do przeskoczenia.

Porównując ceny paliw, historycznie zarówno LPG, jak i CNG były znacznie tańsze od benzyny i oleju napędowego. W przypadku LPG, cena jest podawana w litrach i zazwyczaj stanowi około połowę ceny benzyny. Z CNG sytuacja jest nieco bardziej skomplikowana, ponieważ cena jest podawana za metr sześcienny (m³), który ma inną wartość energetyczną niż litr LPG. Aby realnie porównać koszty jazdy, trzeba przeliczyć te wartości na jednostki energetyczne lub po prostu na koszt przejechania 100 km. Warto jednak pamiętać, że ceny CNG, jako gazu ziemnego, mogą być bardziej podatne na wahania rynkowe związane z globalnymi cenami surowców.

Ekologia i osiągi: Czystość spalin i wpływ na dynamikę jazdy

• Emisja spalin: Zarówno LPG, jak i CNG są paliwami znacznie bardziej ekologicznymi niż benzyna czy olej napędowy. Ich spalanie wiąże się z mniejszą emisją dwutlenku węgla (CO2), tlenków azotu (NOx) oraz niemal zerową emisją cząstek stałych. W moim odczuciu, CNG jest uznawane za nieco "czystsze" paliwo niż LPG, głównie ze względu na prostszy skład chemiczny (głównie metan) i bardziej kompletne spalanie. Przejście na gaz to zawsze krok w stronę zmniejszenia śladu węglowego naszego pojazdu.

Wysoka liczba oktanowa obu gazów ma również pozytywny wpływ na pracę silnika. Dla LPG wynosi ona około 100-110, a dla CNG nawet 120-130. To znacznie więcej niż w przypadku benzyny (zazwyczaj 95 lub 98). Wysoka liczba oktanowa oznacza, że paliwo jest bardziej odporne na samozapłon, co pozwala na bardziej równomierne i kontrolowane spalanie w komorze silnika. W praktyce może to przekładać się na nieco cichszą pracę silnika, mniejsze wibracje, a w niektórych przypadkach nawet na marginalnie wyższą sprawność, choć często odczuwalna różnica w dynamice jest niewielka lub niezauważalna dla przeciętnego kierowcy.

Przeczytaj również: Świece zapłonowe do LPG: Jak wybrać i nie zniszczyć cewek?

Podsumowanie: Które paliwo gazowe wybrać?

Podsumowując, moim zdaniem, LPG pozostaje idealnym wyborem dla większości kierowców aut osobowych w Polsce. Niskie koszty instalacji, bardzo szeroka dostępność stacji tankowania oraz sprawdzona technologia sprawiają, że jest to rozwiązanie ekonomiczne i wygodne. Jeśli szukasz sposobu na obniżenie kosztów eksploatacji swojego samochodu osobowego, LPG jest wciąż najbardziej racjonalną i dostępną opcją.

Z kolei CNG, a w szczególności LNG, to rozwiązania bardziej specjalistyczne. Ze względu na wysokie koszty instalacji i bardzo ograniczoną infrastrukturę stacji, CNG jest opłacalne głównie dla flot pojazdów, autobusów miejskich czy pojazdów komunalnych, które mają dostęp do dedykowanych stacji tankowania lub pokonują bardzo duże przebiegi. LNG natomiast to przyszłość transportu ciężkiego, oferująca duży zasięg i ekologiczność dla ciągników siodłowych i innych pojazdów użytkowych.